با ظهور مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶، بسیاری از افراد برای درددل و دریافت راهنمایی به هوش مصنوعی پناه میبرند. اما آیا یک الگوریتم میتواند جایگزین تجربه انسانی شود؟
چرا به هوش مصنوعی پناه میبریم؟
هوش مصنوعی قضاوت نمیکند، همیشه در دسترس است و هزینهای ندارد. برای افرادی که از «انگ اجتماعی» مراجعه به روانشناس میترسند یا در مناطق محروم زندگی میکنند، AI یک دریچه امید است. ابزارهای جدید میتوانند الگوهای گفتاری فرد را تحلیل کرده و علائم اولیه افسردگی را تشخیص دهند.
محدودیتهای بنیادین AI در رواندرمانی:
- فقدان اتحاد درمانی (Therapeutic Alliance): درمانگری فقط ارائه راهکار نیست؛ بلکه رابطهای است که در آن مراجع احساس میکند توسط یک انسان دیگر «دیده» و «درک» شده است. این پیوند انسانی خود بخش بزرگی از فرآیند شفاست.
- درک بافت فرهنگی و تروما: هوش مصنوعی هنوز در درک ظرایف فرهنگی جامعه ایران، ضربالمثلها و لایههای پنهان تروماهای خانوادگی دچار خطا میشود.
- اخلاق و امنیت داده: بحث محرمانه بودن جلسات در دنیای هوش مصنوعی همچنان یک چالش بزرگ است.
نتیجهگیری برای کاربران:
هوش مصنوعی یک «کمکدرمانگر» عالی برای پایش خلقوخو و یادگیری تکنیکهای تنفسی است، اما برای حل گرههای شخصیتی و تروماهای عمیق، نیاز به تخصص و شهود انسانی یک روانشناس غیرقابل جایگزین است.
اتحاد درمانی در مرکز سلامت روان لیام
تکنولوژی میتواند راهنما باشد، اما شفای واقعی در بستر یک رابطه انسانی امن رخ میدهد. ما در مرکز سلامت روان لیام با بهرهگیری از کادر مجرب و با تکیه بر بهروزترین متدهای علمی، فضایی صمیمانه و حرفهای را برای شنیدن ناگفتههای شما فراهم کردهایم. برای تجربهی یک درمان اصیل و انسانی، در کنار شما هستیم.
منابع:
MIT Technology Review – The Future of AI in Mental Health (2025).The Lancet Digital Health – Evaluation of AI Chatbots in Clinical Psychology.
